سیستم ابنیه حریق
ایمنی ابنیه در برابر حریق با هدف حفظ جان افراد و کاهش خسارات مالی، بر دو پایه اصلی استوار است: «محافظت غیرعامل» (استفاده از مصالح مقاوم، بخش‌بندی فضاها و مسیرهای خروج) و «محافظت عامل» (سیستم‌های اعلام، اطفاء خودکار و مدیریت دود). اجرای اصولی این دو رویکرد بر اساس استانداردهای ملی (مبحث سوم مقررات ملی ساختمان)، از گسترش آتش جلوگیری کرده و زمان طلایی را برای تخلیه ایمن ساکنین و عملیات امداد فراهم می‌کند
پنهان در طراحی، قدرتمند در حفاظت
موضوع «حریق در ابنیه» (ایمنی ساختمان‌ها و سازه‌ها در برابر آتش‌سوزی) یکی از مهم‌ترین بخش‌های مهندسی معماری، عمران و تاسیسات است که با هدف حفظ جان انسان‌ها و کاهش خسارات مالی انجام می‌شود.
به طور کلی، ایمنی ابنیه در برابر حریق به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود:
۱. سیستم‌های محافظت غیرعامل (Passive Fire Protection):
این سیستم‌ها نیازی به فعال شدن ندارند و در ذات معماری و سازه ساختمان گنجانده می‌شوند تا از گسترش آتش و دود جلوگیری کنند.
- استفاده از مصالح مقاوم: به کارگیری مصالحی که در برابر حرارت بالا مقاومت دارند (مثل پوشش‌های ضدحریق روی تیرها و ستون‌های فلزی).
- بخش‌بندی (Compartmentation): تقسیم ساختمان به بخش‌های مجزا با استفاده از دیوارها و سقف‌های مقاوم در برابر آتش تا حریق در همان نقطه شروع محبوس بماند.
- راه‌های خروج و فرار: طراحی اصولی پله‌های فرار، راهروهای ایمن و نصب درهای ضدحریق (Fire Doors) که در مسیرهای خروج قرار می‌گیرند.
۲. سیستم‌های محافظت عامل (Active Fire Protection):
تجهیزاتی که در زمان وقوع آتش‌سوزی فعال می‌شوند (به صورت دستی یا خودکار).
- سیستم‌های اعلام حریق: شامل دتکتورهای دود، حرارت و شعله، آژیرها و شستی‌های اعلام حریق که ساکنین را مطلع می‌کنند.
- سیستم‌های اطفای حریق: شامل شبکه‌های بارنده خودکار (اسپرینکلرها)، جعبه‌های آتش‌نشانی (Fire Boxes)، کپسول‌های خاموش‌کننده و سیستم‌های اطفای گازی در اتاق‌های سرور.
- سیستم‌های مدیریت دود: فن‌های فشار مثبت (در راه‌پله‌ها) و اگزاست‌فن‌ها که دود را به بیرون هدایت می‌کنند تا افراد دچار خفگی نشوند.
مقررات و استانداردها:
در اکثر کشورها قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای این موضوع وجود دارد. در ایران، «مبحث سوم مقررات ملی ساختمان» به طور کامل به ضوابط حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق می‌پردازد و رعایت آن برای دریافت پایان‌کار ساختمان الزامی است.
