جعبه آتش‌نشانی کلاس دو
خط اول دفاع توسط ساکنین
جعبه آتش‌نشانی کلاس دو (Class II Fire Hose Cabinet): خط اول دفاع توسط ساکنین
در طراحی سیستم‌های ایمنی و اطفاء حریق ساختمان‌ها، زمان نقشی حیاتی ایفا می‌کند. در دقایق اولیه شروع یک آتش‌سوزی، پیش از رسیدن نیروهای سازمان آتش‌نشانی، واکنش سریع ساکنین می‌تواند از بروز یک فاجعه بزرگ جلوگیری کند. سیستم‌های لوله‌کشی ایستاده (Standpipe Systems) بر اساس استاندارد NFPA 14 به سه کلاس طبقه‌بندی می‌شوند. در حالی که سیستم کلاس یک مخصوص آتش‌نشانان حرفه‌ای است، سیستم کلاس دو (Class II) به طور ویژه برای استفاده ساکنین آموزش‌دیده ساختمان طراحی شده است.
جعبه آتش‌نشانی کلاس دو چیست؟
جعبه آتش‌نشانی کلاس دو (Class II Fire Hose Cabinet) یک ایستگاه اطفاء حریق دستی متصل به شبکه آبرسانی ساختمان است که برای استفاده توسط افراد حاضر در ساختمان (که آموزش‌های اولیه اطفاء حریق را دیده‌اند) تا زمان رسیدن نیروهای آتش‌نشانی طراحی شده است.
مشخصه اصلی سیستم کلاس دو، استفاده از شیلنگ‌ها و شیرآلاتی با قطر کمتر نسبت به کلاس یک است. این سیستم معمولاً دارای یک شیر خروجی با قطر 1.5 اینچ (حدود 38 میلی‌متر) و شیلنگ‌های متصل به آن (اغلب به قطر 1.5 اینچ برای شیلنگ‌های تخت یا 1 اینچ و 0.75 اینچ برای شیلنگ‌های نیمه‌سخت یا هوزریل) می‌باشد. هدف از این ابعاد کوچکتر، کاهش وزن تجهیزات، کاهش نیروی پس‌زنی (Recoil) آب و در نتیجه، امکان کنترل آسان‌تر آن توسط افراد غیرنظامی و غیرحرفه‌ای است.
نحوه عملکرد سیستم جعبه آتش‌نشانی کلاس دو
مکانیزم عملکرد سیستم کلاس دو به گونه‌ای طراحی شده است که در شرایط استرس‌زای حریق، به ساده‌ترین و سریع‌ترین شکل ممکن قابل استفاده باشد:
- تامین آب: این سیستم به شبکه رایزر آب آتش‌نشانی ساختمان (که توسط پمپ‌های جوکی و اصلی تحت فشار است) متصل می‌باشد.
- دسترسی و فعال‌سازی: در زمان بروز حریق، کاربر (یکی از پرسنل یا ساکنین ساختمان) درب جعبه را باز می‌کند.
- باز کردن شیلنگ:
- در مدل‌های مجهز به شیلنگ نیمه‌سخت (Hose Reel)، کاربر به سادگی نازل را در دست گرفته و به سمت حریق حرکت می‌کند؛ شیلنگ به راحتی از روی قرقره باز می‌شود.
- در مدل‌های مجهز به شیلنگ تخت (Hose Rack)، کاربر باید ابتدا شیلنگ را به طور کامل از روی آویز (رک) باز کند تا آب در آن جریان یابد.
- جریان یافتن آب: با چرخاندن فلکه شیر زاویه‌دار داخل جعبه، آب با فشار تنظیم‌شده وارد شیلنگ می‌شود.
- عملیات اطفاء: کاربر با استفاده از نازل تعبیه شده در انتهای شیلنگ، جریان آب را بر روی پایه و منشا آتش هدایت کرده و با تکنیک‌های خنک‌سازی، حریق را در نطفه خفه می‌کند یا از گسترش آن تا رسیدن آتش‌نشانان جلوگیری می‌نماید.
انواع سیستم‌های کلاس دو
سیستم‌های کلاس دو از نظر تجهیزات داخلی و نحوه نصب به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند که گروه تک لاد بسته به نیاز پروژه، آن‌ها را تامین و اجرا می‌کند:
الف) بر اساس نوع شیلنگ و مکانیزم نگهداری
- سیستم مجهز به هوزریل (Hose Reel): این رایج‌ترین مدل برای استفاده افراد غیرحرفه‌ای است. شیلنگ از جنس لاستیک نیمه‌سخت با قطر 0.75 یا 1 اینچ است. مزیت بزرگ آن این است که حتی اگر شیلنگ کاملاً باز نشده باشد، آب می‌تواند از درون آن عبور کند.
- سیستم مجهز به هوزرک (Hose Rack): این مدل شامل یک شیلنگ تخت (Flat Hose) با قطر 1.5 اینچ است که روی یک شانه یا رک آویزان می‌شود. این مدل حجم آب بیشتری را منتقل می‌کند، اما حتماً باید قبل از باز کردن شیر آب، شیلنگ به طور کامل کشیده و باز شود.
ب) بر اساس نحوه نصب در معماری ساختمان
- توکار (Recessed): بدنه جعبه به طور کامل درون دیوار تعبیه می‌شود. این نوع نصب فضای راهروها را اشغال نکرده و از نظر زیبایی‌شناسی و رعایت الزامات مسیرهای خروج اضطراری، بسیار مطلوب است.
- نیمه توکار (Semi-Recessed): در دیوارهایی که ضخامت کافی برای پنهان کردن کل جعبه را ندارند، بخشی از جعبه داخل دیوار و بخش دیگر بیرون قرار می‌گیرد.
- روکار (Surface Mounted): جعبه با پیچ و رولپلاک مستقیماً روی سطح دیوار نصب می‌شود. این مدل بیشتر در ساختمان‌های موجود، پارکینگ‌ها و کارگاه‌ها کاربرد دارد.
الزامات هیدرولیکی سیستم کلاس دو (مطابق 14NFPA )
برای اینکه سیستم کلاس دو کارایی لازم را داشته باشد و در عین حال برای کاربر عادی خطرآفرین نباشد، استانداردهای مشخصی برای فشار و دبی آن تعریف شده است:
- دبی آب (Flow Rate): سیستم باید بتواند حداقل دبی 100 gpm (گالن بر دقیقه) معادل 379 لیتر بر دقیقه را برای دورترین جعبه تامین کند.
- فشار خروجی: حداقل فشار در دورترین و بالاترین نقطه اتصال شیلنگ باید 656565 psi (معادل حدود 4.5 بار) باشد.
- محدودیت فشار: برای جلوگیری از آسیب به کاربر به دلیل فشار بیش از حد و لگد زدن شیلنگ، فشار خروجی در محل اتصال شیلنگ 1.5 اینچی نباید از 100 psi (حدود6.9 بار) تجاوز کند. در صورت بالاتر بودن فشار شبکه، باید از شیرهای محدودکننده فشار (PRV) استفاده شود.
اهداف نصب سیستم کلاس دو
واکنش سریع و اولیه (First-Aid Firefighting): ایجاد امکانی برای خاموش کردن آتش در دقایق اولیه، پیش از آنکه حریق به مرحله فلش‌اور (Flashover) و گسترش غیرقابل کنترل برسد.
- ایمن‌سازی مسیرهای فرار: ساکنین می‌توانند با استفاده از این تجهیزات، مسیرهای خروج را برای فرار خود و دیگران ایمن سازند.
- جلوگیری از خسارات سنگین: با مهار حریق در همان ابتدای کار، از خسارات سنگین ناشی از گسترش آتش و همچنین فعال شدن احتمالی سیستم اسپرینکلر کل طبقه جلوگیری می‌شود.
- تکمیل زنجیره ایمنی: این سیستم در کنار خاموش‌کننده‌های دستی (کپسول‌ها) و سیستم‌های اتوماتیک، زنجیره ایمنی ساختمان را کامل می‌کند.
کاربردهای جعبه آتش‌نشانی کلاس دو
این سیستم به دلیل سادگی استفاده و فشار کنترل‌شده، در طیف وسیعی از کاربری‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد:
- مجتمع‌های مسکونی و آپارتمان‌ها: در راهروهای طبقات برای استفاده ساکنین.
- مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی: جهت حفاظت از جان دانش‌آموزان و دانشجویان با کاربری آسان برای کادر آموزشی.
- ساختمان‌های اداری و تجاری متوسط: برای حفاظت از دفاتر و اسناد.
- هتل‌ها و مراکز اقامتی: نصب در راهروها برای واکنش سریع پرسنل آموزش‌دیده هتل.
- بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها: به عنوان یک ابزار حیاتی برای پرسنل جهت مهار حریق بدون ایجاد وحشت و تخلیه فوری.
- صنایع سبک و کارگاه‌ها: برای کنترل حریق‌های کوچک ناشی از فرآیندهای کاری.
تجهیزات و قطعات تشکیل‌دهنده جعبه کلاس دو
مجموعه تجهیزات به کار رفته در سیستم‌های کلاس دو که توسط گروه تک لاد ارائه می‌شوند، همگی دارای بالاترین استانداردهای کیفی می‌باشند:
- کابینت (بدنه اصلی): از جنس ورق‌های فولادی گالوانیزه، روغنی یا استیل با ضخامت‌های 1 تا 1.5 میلی‌متر. دارای رنگ کوره‌ای الکترواستاتیک (معمولاً قرمز رنگ) برای مقاومت در برابر زنگ‌زدگی. درب جعبه می‌تواند تمام فلزی یا شیشه‌ای (سکوریت) باشد.
- شیر زاویه‌دار (Angle Valve): شیر برنجی با قطر 1.5 اینچ (یا 1 اینچ برای هوزریل‌ها) جهت قطع و وصل جریان آب.
- شیلنگ آتش‌نشانی:
- مدل هوزریل: شیلنگ لاستیکی نیمه‌سخت (معمولاً 20 تا 30 متر).
- مدل هوزرک: شیلنگ تخت برزنتی/پلی‌استر با قطر 1.5 اینچ و طول معمول 30 متر.
- نازل (سرلوله – Nozzle): سرلوله پلاستیکی یا برنجی با قابلیت تنظیم پاشش (حالت جت برای پرتاب دور و حالت اسپری/پودری برای پوشش وسیع‌تر و خنک‌سازی).
- قرقره یا رک: مکانیزم نگهدارنده شیلنگ که باید روان و مقاوم باشد. قرقره‌های هوزریل معمولاً دارای بازوی متحرک برای چرخش در جهات مختلف هستند.
- کوپلینگ‌ها و اتصالات: برای اتصال محکم و بدون نشتی شیلنگ به شیر و نازل.
مزایای استفاده از سیستم کلاس دو
- کاربری بسیار آسان: نیاز به تخصص و قدرت بدنی بالایی ندارد و پس از یک آموزش ساده، توسط اکثر افراد بالغ قابل استفاده است.
- جریان آب پیوسته: برخلاف کپسول‌های خاموش‌کننده که ظرفیت محدودی (مثلاً چند کیلوگرم) دارند، این سیستم تا زمان وجود آب در مخازن ساختمان، جریان پیوسته‌ای را فراهم می‌کند.
- کاهش صدمات جانبی: حجم و فشار آب در سیستم کلاس دو به گونه‌ای است که حریق را خاموش می‌کند اما خسارت ناشی از آب‌گرفتگی (Water Damage) آن بسیار کمتر از سیستم‌های کلاس یک است.
- آماده به کار همیشگی: در صورت انجام سرویس‌های دوره‌ای، این سیستم در هر لحظه از شبانه‌روز آماده بهره‌برداری است.
خدمات مهندسی گروه تک لاد (تک لاد حریق) در سیستم‌های کلاس دو
طراحی و اجرای شبکه لوله‌کشی (رایزر) سیستم‌های کلاس دو نیازمند محاسبات دقیق مهندسی است. افت فشار در طول مسیر لوله‌کشی و انتخاب پمپ‌های نامناسب می‌تواند منجر به عدم خروج آب با فشار کافی در لحظه حریق شود.
گروه تک لاد با اتکا به دانش روز دنیا و مهندسین متخصص خود، خدمات جامعی را در این حوزه ارائه می‌دهد:
- طراحی و محاسبات هیدرولیکی: جانمایی دقیق جعبه‌ها (با شعاع پوشش معمولاً 30 متر به اضافه پرتاب آب) و سایززنی شبکه‌های لوله‌کشی با نرم‌افزارهای تخصصی.
- تامین تجهیزات استاندارد: ارائه انواع جعبه‌های آتش‌نشانی هوزریل و هوزرک با تاییدیه سازمان آتش‌نشانی و استانداردهای بین‌المللی.
- نصب و راه‌اندازی باکیفیت: اجرای دقیق شبکه لوله‌کشی، نصب جعبه‌ها با رعایت اصول زیبایی‌شناسی و فنی، و انجام تست‌های هیدرواستاتیک تحت فشار شبکه.
- نگهداری و پشتیبانی دوره‌ای: ارائه قراردادهای سرویس و نگهداری جهت تست عملکرد شیرآلات، بررسی سلامت شیلنگ‌ها و اطمینان از صحت عملکرد کلی سیستم در زمان بحران.
برای کسب اطلاعات بیشتر، دریافت مشاوره تخصصی رایگان متناسب با پروژه شما و همچنین استعلام قیمت تجهیزات و اجرای سیستم‌های اعلام و اطفاء حریق، هم‌اکنون با کارشناسان گروه تک لاد تماس حاصل فرمایید. رسالت تک لاد، تامین ایمنی و آرامش شما با بهره‌گیری از جدیدترین تکنولوژی‌های مهندسی حریق است.
برندهای تک‌لاد حریق
